काठमाडौं – पश्चिम एसियामा इरान सँग सम्बन्धित बढ्दो भूराजनीतिक तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा तीव्र उतारचढाव देखिएको छ। कच्चा तेलको मूल्य उकालो लागेसँगै ऊर्जा कम्पनीहरूका सेयरमा उल्लेख्य वृद्धि देखिए पनि दीर्घकालमा भने यही अवस्था विश्व अर्थतन्त्र र ऊर्जा क्षेत्रकै लागि जोखिमपूर्ण बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार इरानसँगको तनाव चर्किँदै जाँदा विश्व बजारमा तेल आपूर्तिमा अनिश्चितता बढेको छ। यसको प्रत्यक्ष प्रभाव कच्चा तेलको मूल्यमा देखिएको छ, जहाँ ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिव्यारेल १०० डलर नजिक पुगेको छ।
आपूर्ति जोखिम बढेसँगै ऊर्जा कम्पनीहरूको आम्दानी बढ्ने अपेक्षाले लगानीकर्ताहरू ऊर्जा क्षेत्रतर्फ आकर्षित भएका छन्। यसको परिणामस्वरूप एक्सनमोबिल र सेभरोन जस्ता ठूला तेल कम्पनीका सेयर मूल्यमा उल्लेख्य सुधार आएको छ। सन् २०२६ को सुरुदेखि नै ऊर्जा क्षेत्र अमेरिकी सेयर बजारमा सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने क्षेत्रका रूपमा देखिएको छ।
तर, विश्लेषकहरूले यो वृद्धिलाई ‘क्षणिक लाभ’ का रूपमा मात्र हेर्नुपर्ने बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार युद्ध वा द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा ऊर्जा बजारमा अस्थिरता झन् बढ्ने र त्यसले दीर्घकालमा कम्पनीहरूको नाफामा समेत असर पार्न सक्छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्य लाई लिएर चिन्ता बढेको छ, जहाँबाट विश्वको करिब एक-पाँचौं हिस्सा तेल आपूर्ति हुने गर्दछ। उक्त क्षेत्रबाट हुने तेल ढुवानीमा कुनै अवरोध आएमा विश्व बजारमा आपूर्ति संकट थप चर्किन सक्ने आँकलन गरिएको छ।
युद्धजन्य परिस्थितिले ढुवानी, बीमा तथा सुरक्षासम्बन्धी लागतसमेत बढाएको छ। यसले तेल कम्पनीहरूको सञ्चालन खर्च बढाउने मात्र होइन, कतिपय कम्पनीहरूले पहिले नै कम मूल्यमा बिक्री सम्झौता (हेजिङ) गरिसकेकाले अहिलेको उच्च मूल्यको पूर्ण लाभ लिन नसक्ने अवस्था पनि देखिएको छ। अर्कोतर्फ, तेलको मूल्य वृद्धि विश्व अर्थतन्त्रका लागि नकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ। इन्धन महँगिँदा उत्पादन तथा ढुवानी लागत बढ्ने, उपभोक्ता खर्च घट्ने तथा महँगी बढ्ने जोखिम रहने भएकाले समग्र आर्थिक गतिविधिमा दबाब पर्ने देखिन्छ।
यसबीच ऊर्जा क्षेत्रबाहेकका अन्य क्षेत्रका सेयरमा भने गिरावट देखिएको छ। प्रमुख अमेरिकी सूचकांकहरू घट्दो क्रममा रहेका छन्, जसले लगानीकर्तामा बढ्दो अनिश्चितता झल्काउँछ।
विश्लेषकहरूका अनुसार छोटो अवधिमा ऊर्जा कम्पनीहरूले उच्च मूल्यबाट लाभ लिन सक्ने भए पनि द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा मागमा गिरावट, आर्थिक मन्दीको जोखिम र बजार अस्थिरताले समग्र ऊर्जा क्षेत्रमै दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। यसरी, इरानसँगको तनावले तेल बजारलाई तातो बनाएको भए पनि यसको प्रभाव केवल ऊर्जा क्षेत्रमा सीमित नरही विश्व अर्थतन्त्रभरि फैलिने संकेत देखिएको छ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
